เอ้า ใครรู้จักไดโนเสาร์ยกมือขึ้น!

อื้อหือ ยกมือกันใหญ่เลยนะครับ แสดงว่าคุณผู้อ่านทุกคนรู้จักไดโนเสาร์  ผมว่าต้องรู้จักอยู่แล้วละ มันออกจะโด่งดังแบบนั้น  อย่างน้อยถ้าดูรูปข้างล่างก็คงรู้ว่ามันคือไดโนเสาร์ไม่ใช่จิ้งเหลน หรือถ้าให้วาดรูปไดโนเสาร์คิดว่าทุกคนก็คงวาดกันได้แน่ๆ 

  
 

งั้นผมมีคำถามมาถามต่อครับ

จงเติมคำในช่องว่างให้ถูกต้อง

ไดโนเสาร์คืออะไร  

ตอบ _________________________________________________________________

 

ตอบได้ไหมครับ...

ถ้าตอบไม่ได้ก็ไม่เป็นไร  ผมก็มีตัวเลือกให้ละกัน ผมรู้ว่าพวกเราชอบคำถามแบบช้อยส์มากกว่า

ก. สัตว์โบราณกลุ่มหนึ่งหน้าตาละม้ายคล้ายกิ้งก่า มีชีวิตอยู่เมื่อหลายล้านปีก่อน มีขนาดตัวใหญ่โตมโหฬารยิ่งกว่ายักษ์วัดโพธิ์

ข. สัตว์เลื้อยคลานที่มีชีวิตอยู่เมื่อหลายล้านปีก่อน มีหลายชนิด บางชนิดเดินอยู่บนบก บางชนิดบินบนฟ้า บางชนิดว่ายน้ำอยู่ในทะเล

ค. สัตว์เลื้อยคลานชนิดหนึ่ง ชอบแลบลิ้นแผล่บๆ กินไก่เป็นอาหาร มักถูกกล่าวหาว่าเป็นตัวกาลกิณี

ง. สัตว์โบราณชนิดหนึ่ง มักแอบแฝงตัวอยู่ในสภา คอยขัดขวางความเจริญก้าวหน้าของประเทศชาติ ชอบกินอาหารใต้โต๊ะและกินของหลวง

จ. คืออะไรก็ช่างไดโนเสาร์มันเถอะ รู้ไปก็ไม่ได้ทำให้ชีวิตตูดีขึ้นหรอก

 

จากการตรวจคำตอบที่คนส่วนใหญ่ตอบมา ส่วนใหญ่จะตอบข้อ ก.หรือ ข.

แต่คำตอบคือ ไม่ถูกสักข้อครับ  คำตอบข้างบนยังไม่ใช่นิยามที่ถูกต้องของไดโนเสาร์  แสดงว่าผู้อ่านรู้จักไดโนเสาร์ แต่ยังไม่รู้ว่าไดโนเสาร์ต้องเป็นยังไง

 

บางท่านอาจคิดว่าเมิงหลอกกรูหรือเปล่า งั้นมาลองอีกข้อนึง

สัตว์ตัวไหนไม่ใช่ไดโนเสาร์  (ตอบได้มากกว่า 1 ตัว)

 

 

ตึ๊กต่อก....ตึ๊กต่อก....

อืม... เจ้า A หน้าตาดูโหดเหี้ยมแบบโบราณๆ น่าจะใช่   ส่วน B นี่มันช้างแมมมอทนี่หว่า แต่แมมมอทก็เป็นสัตว์โบราณตัวใหญ่นะ คงใช่ละมั้ง  C กับ D ก็เห็นในภาพสัตว์ดึกดำบรรพ์บ่อยๆ  งั้นตอบว่าใช่หมดละกัน

 

แต่คำตอบ คือ ไม่ใช่สักตัวครับ

 

แล้วไดโนเสาร์คืออะไรกันแน่ละ คุณผู้อ่านอาจจะเริ่มรำคาญผมแล้ว กรูอุตส่าห์อ่านมาถึงตรงนี้ มันก็ยังไม่ยอมบอกซะที  ยังครับ ยังไม่บอก (อย่าเพิ่งเลิกอ่านนะครับ)  ผมจะให้ผู้อ่านสังเกตเอง ตามแบบการเรียนการสอนสมัยใหม่ที่เราจะให้นักเรียนเป็นผู้เรียนรู้ด้วยตัวเอง ส่วนครูก็จะได้อู้ไปนั่งอ่านนิตยสารดารา

 

ลองดูสัตว์ 2 ตัวนี้นะครับ ตัวบนคือมังกรโคโมโด (หรือหยวนๆ ว่าเป็นตัวเอี้ย) ตัวล่างคือไดโนเสาร์  พวกมันมีอะไรแตกต่างกัน

   

อย่าตอบว่าคอยาวนะเฟ้ย!  เราต้องดูให้ละเอียดกว่านั้น ถ้ายังหาจุดต่างไม่พบ ลองมาดูภาพด้านบนของพวกมันดีกว่า

 

 

 เห็นไหมครับ ตรงนั้น ไอ้นั่นไง ไอ้นั่น ที่ยื่นยาวออกมา  ใช่ครับ ขาของมันนั่นเอง!  คุณผู้อ่านอาจนึกว่า อ้าว ที่ขาเหรอ นึกว่ากระเจียวซะอีก  มันต่างกันตรงขานี่เองครับ ขาของเจ้าเอี้ยยื่นออกมาด้านข้างของลำตัว ส่วนของไดโนเสาร์นั่นไม่ยื่น  

นี่คือจุดเด่นของไดโนเสาร์  ไดโนเสาร์มีลักษณะของขาต่างจากสัตว์เลื้อยคลานอื่นๆ เช่น เต่า กิ้งก่า หรือจระเข้   มันมีท่ายืนที่โดดเด่นเรียกว่า upright posture  ซึ่งพอจะอธิบายง่ายๆ ว่า ท่ายืนแบบขายื่นลงมาตรงๆ ใต้ลำตัว  คือเมื่อมองจากด้านบน ขาของมันจะไม่กางออกแบบตัวเอี้ย แลดูเรียบร้อยสวยงามเหมือนกุลสตรี  ลักษณะขาเช่นนี้ทำให้ไดโนเสาร์แยกออกจากสัตว์เลื้อยคลานกลุ่มอื่นอย่างชัดเจน

 
 
 

คุณผู้อ่านอาจบอกว่าแล้วขาแบบนี้มีความสำคัญยังไงฟ่ะ  มีครับ สำคัญมากด้วย  การที่มีขาลักษณะแบบนี้ ทำให้ไดโนเสาร์เป็นสัตว์ที่ประสบความสำเร็จในชีวิต  การเดินของมันไม่ต่างกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอย่างพวกวัว เสือ ช้าง กวาง หรือแมวในปัจจุบัน  มันจะมีความคล่องตัวกว่าพวกเต่า กิ้งก่า จระเข้ ที่จะเดินกวาดขาไปข้างๆ และเดินเอี้ยวตัวไปมาแบบที่เราเรียกว่า การเลื้อยคลาน พอจะนึกภาพออกนะครับ ถ้านึกไม่ออกให้ลองเดินดู (อย่าลืมแลบลิ้นด้วยนะ)  ไดโนเสาร์จึงมีการเคลื่อนไหวรวดเร็ว ไม่งุ่มง่ามเหมือนพวกจระเข้ ทำให้มันวิวัฒนาการได้หลากหลาย และแพร่กระจายครอบครองผืนแผ่นดินในอดีต

 

นอกจากท่ายืนแล้ว ไดโนเสาร์ก็ยังมีลักษณะเฉพาะตัวอื่นๆ เช่น หัวกะโหลก ขากรรไกร ข้อเท้าที่พับได้ เป็นต้น  จะเห็นได้ว่าการเป็นไดโนเสาร์นั้นซับซ้อนพอดู ไม่ได้สังเกตกันง่ายๆ  ดังนั้นไม่ต้องอายหรอกครับ ที่เราจะไม่รู้ว่าไดโนเสาร์คืออะไร

 

 

ลักษณะของขา ขากรรไกร กรงเล็บ และข้อเท้า ทำให้ไดโนเสาร์เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินในยุคดึกดำบรรพ์อย่างแท้จริง

 

คราวนี้มาดูข้อมูลอื่นๆ ของไดโนเสาร์กันดีกว่า

ไดโนเสาร์เป็นสัตว์เลื้อยคลานกลุ่มหนึ่ง อาศัยอยู่บนบก มี 4 ขา มีผิวหนังเป็นเกล็ดปกคลุม ออกลูกเป็นไข่ มีหลายชนิด ทั้งที่กินพืช กินสัตว์ ทั้งคอยาว คอสั้น เดิน 2 ขา เดิน 4 ขา มีเขา มีหนาม หางเป็นลูกตุ้ม ตัวใหญ่ ตัวเล็ก ฯลฯ

ไดโนเสาร์มีชีวิตอยู่ในมหายุคเมโซโซอิก (Mesozoic Era)  หรือ 225-65 ล้านปีก่อน  ซึ่งแบ่งได้เป็น 3 ยุคคือ ไทรแอสซิก จูแรสซิก และครีเทเชียส  รวมเวลาที่มีชีวิตบนโลก 160 ล้านปี ถือว่าเป็นสัตว์ที่ประสบความสำเร็จมากๆ (สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพิ่งครองโลกได้แค่ 60 ล้านปีเองนะ)

  

 

 

ไดโนเสาร์ขอแก้ข่าว!

มีหลายเรื่องที่เรามักเข้าใจไดโนเสาร์ผิดไป จนทำให้พวกมันน้อยใจอยู่บ่อยๆ 

ไดโนเสาร์ไม่จำเป็นต้องตัวใหญ่ ไดโนเสาร์บางชนิดมีขนาดเท่าไก่ไหว้เจ้าเท่านั้น เช่น คอมพ์ซอกนาทัส และก็มีอีกหลายชนิดที่ตัวพอๆ กับคน

  
 

ไดโนเสาร์อยู่บนบก เจ้าสัตว์โบราณหน้าตาคล้ายไดโนเสาร์ที่อยู่ในทะเลหรือบนฟ้าไม่ใช่ไดโนเสาร์ ไดโนเสาร์ของแท้ต้องอยู่บนแผ่นดินเท่านั้น (อาจลงไปแช่น้ำบ้างในบางเวลา)

  
 

เจ้าตัวที่บินอยู่กับตัวที่โผล่มาจากน้ำไม่ใช่ไดโนเสาร์ทั้งคู่

 

มนุษย์ไม่เคยมีชีวิตอยู่ช่วงเวลาเดียวกับไดโนเสาร์ พวกเราเพิ่งมีตัวตนบนโลกเมื่อ 100,000 ปีที่ผ่านมาเท่านั้น ดังนั้นมนุษย์จึงไม่เคยเจอไดโนเสาร์แบบในภาพยนตร์สต็อปโมชั่นในอดีต

 

 

น่าคิดเหมือนกันว่าถ้ามนุษย์ยุคหินกับไดโนเสาร์อยู่ในยุคเดียวกัน ใครจะครองโลก

 

ไดโนเสาร์ไม่ได้เดินหางลากพื้นหรือมีลำตัวตั้งฉากกับพื้น  ไดโนเสาร์ไม่ว่าจะเดิน 2 ขา หรือ 4 ขา ก็มีลำตัวเกือบขนานกับพื้นและมีหางยกขนานกับพื้นเช่นกัน   หางของมันอยู่ในลักษณะนี้เพราะไว้ถ่วงส่วนคอและหัว  ภาพไดโนเสาร์ในอดีตแบบในหนังโบราณหรือหนังสือเก่าๆ มักเป็นไดโนเสาร์ตั้วตั้งตรง หางลากพื้น คอยื่นยาวขึ้นฟ้า ซึ่งเป็นความเข้าใจผิด (ที่ถูกต้องเป็นแบบเรื่องจูแรสซิกปาร์ค)

 

 

ภาพนี้แสดงรูปร่างของไดโนเสาร์ได้ผิด ทั้งเจ้าตัวคอยาวและเจ้าตัวเล็กที่ยืน 2 ขา

   

 

การต่อโครงกระดูกและการจัดท่ายืนของไดโนเสาร์ในปัจจุบันต่างจากสมัยก่อน

 

เรื่องนี้ยังไม่ชัวร์?

ไดโนเสาร์เป็นสัตว์เลือดอุ่นหรือเลือดเย็นกันแน่ แม้จะเป็นสัตว์เลื้อยคลาน แต่หลายคนเชื่อว่าไดโนเสาร์เป็นสัตว์เลือดอุ่นเหมือนนกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม  การที่มันเป็นสัตว์ที่คล่องแคล่วว่องไวหรือมีตัวใหญ่โต น่าจะเหมาะกับการเป็นสัตว์เลือดอุ่นมากกว่า  แต่บางคนก็ยังเชื่อว่ามันเป็นสัตว์เลือดเย็นเหมือนสัตว์เลื้อยคลานหรือสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก เพราะถ้าเป็นสัตว์เลือดอุ่น มันต้องแด๊กส์เยอะมากๆ

 

 ถ้าแบรคิโอซอรัสที่ตัวใหญ่ขนาดนี้เป็นสัตว์เลือดอุ่น มันต้องกินอาหารวันละเยอะมากๆ จนไม่มีเวลานอนเลยละ 

ไดโนเสาร์มีสีอย่างไรกันแน่ เนื่องจากไม่เคยพบผิวหนังของมัน  ที่จริงแล้วมันอาจมีสีสดใส เหมือนสัตว์เลื้อยคลานบางชนิดในปัจจุบันก็เป็นได้ หรืออาจมีลายตามตัวเหมือนเสือดาวสีแดงหรือม้าลายสีเขียว!   

 พาราซอโรโลฟัสอาจมีสีสันคล้ายกับผู้หญิงที่แต่งหน้าไม่เป็น 

ไดโนเสาร์มีขน...หรือเปล่า  มีการพบฟอสซิลไดโนเสาร์บางชนิดที่มีร่องรอยขนแบบนกติดอยู่ด้วย  ทำให้คาดกันว่าไดโนเสาร์ที่เป็นญาติใกล้ชิดกับนกอาจมีขนแบบนกอยู่ตามตัวด้วย

 

 

 เวโลซิแรปเตอร์นักล่าผู้น่ากลัว เวอร์ชั่นมีขนนก ดูคล้ายพวกเต้นโชว์อะโกโก้